Większość osób, myśląc o zabezpieczeniu swojej rodziny na przyszłość, zaczyna od testamentu w UK.
Testament jest ważny, ale działa przede wszystkim po śmierci.
A co stanie się, jeśli nadal żyjesz, ale wskutek choroby, wypadku albo pogorszenia stanu zdrowia nie będziesz w stanie samodzielnie podejmować decyzji dotyczących swoich pieniędzy, domu czy leczenia?
Właśnie na taką sytuację służy Lasting Power of Attorney, czyli LPA.
LPA jest dokumentem prawnym pozwalającym wcześniej wskazać jedną lub kilka zaufanych osób, które będą mogły podejmować określone decyzje w Twoim imieniu.
W Anglii i Walii istnieją dwa podstawowe rodzaje LPA:
Możesz przygotować jeden z nich albo oba.
LPA pozwala Ci zdecydować teraz, kto będzie mógł działać w Twoim imieniu, jeżeli w przyszłości pojawi się taka potrzeba.
Najważniejsze rzeczy, które warto wiedzieć:
Dlatego testament i LPA rozwiązują dwa różne problemy.
Testament odpowiada na pytanie:
„Co ma się stać, kiedy umrę?”
LPA odpowiada na pytanie:
„Kto będzie mógł działać w moim imieniu, jeśli nadal żyję, ale nie będę mógł sam podejmować określonych decyzji?”
Lasting Power of Attorney, w skrócie LPA, jest dokumentem prawnym umożliwiającym osobie nazywanej donorpowierzenie określonych uprawnień jednej lub kilku osobom nazywanym attorneys.
Attorney nie musi być prawnikiem.
Może to być na przykład:
Najważniejsze jest to, aby była to osoba, której ufasz i która będzie w stanie podejmować decyzje zgodnie z zasadami wynikającymi z LPA i obowiązującego prawa.
Nie istnieje jedno uniwersalne LPA obejmujące wszystko.
Są dwa odrębne dokumenty.
Ten rodzaj LPA dotyczy majątku i finansów.
Attorney może – w zakresie wynikającym z dokumentu – pomagać w podejmowaniu decyzji lub podejmować decyzje dotyczące między innymi:
GOV.UK wskazuje, że Property and Financial Affairs attorney może zajmować się między innymi pieniędzmi, podatkami i rachunkami, kontami bankowymi, nieruchomościami, inwestycjami, pensions oraz benefits.
Wyobraź sobie osobę, która posiada:
Po ciężkim wypadku przez dłuższy czas nie jest ona w stanie samodzielnie zarządzać swoimi sprawami.
Jeżeli wcześniej ustanowiła odpowiednie Property and Financial Affairs LPA, wskazany attorney może mieć możliwość zajęcia się sprawami objętymi dokumentem.
Bez wcześniejszego przygotowania LPA sytuacja może stać się znacznie bardziej skomplikowana.
Nie zawsze.
To bardzo ważne rozróżnienie.
Property and Financial Affairs LPA może w określonych warunkach pozwolić attorney’owi działać również wtedy, gdy donor nadal posiada mental capacity – jeżeli samo LPA na to pozwala i donor wyraża zgodę.
Może mieć to znaczenie przykładowo, gdy:
Nie oznacza to jednak, że attorney otrzymuje nieograniczoną kontrolę nad Twoimi finansami.
Zakres jego działania wynika z dokumentu LPA i obowiązków prawnych attorney’a.
Drugi rodzaj LPA dotyczy zdrowia i opieki.
Może obejmować decyzje dotyczące takich kwestii jak:
Health and Welfare LPA zasadniczo staje się szczególnie istotne wtedy, gdy donor nie jest już zdolny samodzielnie podejmować danej decyzji. GOV.UK potwierdza, że health and welfare jest jednym z dwóch odrębnych rodzajów LPA.
To jeden z najważniejszych punktów.
LPA nie jest dokumentem, który przygotowuje się dopiero wtedy, gdy ktoś już utracił zdolność do podejmowania odpowiednich decyzji.
Idea LPA polega właśnie na tym, że planujesz przyszłość wcześniej.
Dlatego typowy błąd brzmi:
„Zrobię LPA, jeśli kiedyś będę go potrzebował.”
Problem polega na tym, że gdy potrzeba rzeczywiście się pojawi, może być już za późno na samodzielne ustanowienie LPA.
LPA jest więc bardziej podobne do testamentu czy trustu dla polisy na życie niż do rozwiązania awaryjnego.
Przygotowujesz je zanim wydarzy się problem, a nie dopiero po nim.
To pytanie jest znacznie ważniejsze niż samo:
„Czy LPA jest mi potrzebne?”
Wiele osób zakłada, że jeżeli nie będą mogły podejmować decyzji, ich małżonek albo dorosłe dziecko po prostu automatycznie przejmie wszystkie sprawy.
Nie należy tego zakładać.
Samo pokrewieństwo lub małżeństwo nie oznacza automatycznie posiadania wszystkich uprawnień wynikających z zarejestrowanego LPA.
Jeżeli osoba nie może już ustanowić LPA, w sprawach finansowych może być konieczne rozważenie innych procedur, w tym odpowiedniego postępowania przed Court of Protection.
Dlatego LPA jest przede wszystkim narzędziem pozwalającym samemu wybrać wcześniej osobę, której ufasz.
To jedno z najważniejszych pytań dla całego planowania przyszłości.
Testament w UK zaczyna mieć zasadnicze znaczenie po śmierci.
Może określać między innymi:
LPA działa za życia donor’a.
Dotyczy sytuacji, w których ktoś potrzebuje innej osoby do podejmowania określonych decyzji w jego imieniu.
Najprościej:
Testament = po śmierci.
LPA = za życia.
Dlatego posiadanie jednego dokumentu nie oznacza, że drugi jest niepotrzebny.
Jeżeli chcesz dokładniej zrozumieć rolę testamentu, przeczytaj:
Testament w UK – jak napisać testament i dlaczego warto go mieć?
To kolejne dwa rozwiązania, których nie należy ze sobą mylić.
Trust dla polisy na życie może służyć między innymi do uporządkowania sposobu, w jaki prawa do polisy i świadczenie z niej mają być zarządzane na rzecz beneficjentów.
LPA dotyczy natomiast Twojej zdolności do podejmowania decyzji i reprezentowania Cię za życia.
Można więc uprościć cały system w następujący sposób:
LPA → kto może działać za Ciebie za życia
Testament → co ma stać się z Twoim estate po śmierci
Trust → jak określone aktywa lub prawa mają być zarządzane na rzecz beneficjentów
To trzy odrębne narzędzia.
W odpowiedniej sytuacji mogą jednak razem tworzyć znacznie pełniejszy plan zabezpieczenia rodziny i majątku.
Jeżeli posiadasz nieruchomość, Property and Financial Affairs LPA może być szczególnie istotne.
Nieruchomość oznacza nie tylko wartość majątku.
To również:
Jeżeli właściciel nieruchomości przestaje być zdolny do samodzielnego zajmowania się swoimi finansami, potrzebna może być osoba uprawniona do działania w jego imieniu.
Dlatego planowanie dotyczące domu nie powinno kończyć się wyłącznie na testamencie.
Jeszcze większe znaczenie może mieć to dla osoby posiadającej:
Jeżeli właściciel aktywnie zarządza swoimi finansami i nagle traci możliwość podejmowania decyzji, problem nie ogranicza się do jego osobistego rachunku bankowego.
Dochodzą:
Właściciel większego majątku powinien więc patrzeć na LPA jako element continuity planning, a nie wyłącznie dokument dla osób starszych.
Nie.
To jeden z najbardziej szkodliwych mitów dotyczących LPA.
Oczywiście ryzyko określonych problemów zdrowotnych zwiększa się wraz z wiekiem.
Ale utrata zdolności do zarządzania własnymi sprawami może wynikać również z:
Dlatego LPA może mieć znaczenie również dla osoby w wieku 30, 40 czy 50 lat, szczególnie jeżeli posiada:
Rodzice często skupiają się na dwóch rzeczach:
kto zaopiekuje się dziećmi, jeśli umrę?
oraz:
czy rodzina będzie miała wystarczająco pieniędzy?
Pierwszą kwestię warto analizować w kontekście testamentu i opieki nad dziećmi.
Drugą można zabezpieczać między innymi odpowiednią polisą na życie oraz – w określonych przypadkach – trustem dla polisy na życie.
LPA odpowiada natomiast na trzeci scenariusz:
co stanie się z naszymi sprawami, jeżeli nadal żyję, ale nie mogę sam ich prowadzić?
To właśnie dlatego wszystkie trzy elementy warto postrzegać jako części jednego planu.
To jedna z najważniejszych decyzji podczas przygotowywania LPA.
Attorney powinien być przede wszystkim osobą, której naprawdę ufasz.
Warto zastanowić się:
Nie powinieneś wskazywać kogoś wyłącznie dlatego, że jest Twoim najbliższym krewnym.
Najbliższa osoba nie zawsze jest najlepszą osobą do zarządzania finansami.
I odwrotnie – osoba świetnie radząca sobie z pieniędzmi nie zawsze jest tą, której chciałbyś powierzyć decyzje dotyczące zdrowia.
Dlatego attorneys wskazani dla obu rodzajów LPA nie muszą być identyczni.
Tak.
Możesz ustanowić więcej niż jednego attorney.
Trzeba jednak określić sposób, w jaki mają podejmować decyzje.
W praktyce można spotkać między innymi rozwiązanie:
jointly – attorneys muszą podejmować określone decyzje wspólnie,
lub
jointly and severally – mogą w określonych sytuacjach podejmować decyzje razem albo samodzielnie.
Sposób ustanowienia attorneys ma realne znaczenie.
Przykładowo śmierć jednego z attorneys może mieć różne skutki zależnie od tego, jak dokument został skonstruowany. MoneyHelper wskazuje, że przy attorneys działających jointly and severally LPA może nadal funkcjonować z pozostałymi attorneys, podczas gdy w niektórych układach jointly śmierć jednego attorney może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje.
Tak, dokumentacja LPA pozwala również odpowiednio zaplanować sytuację, w której pierwotnie wskazana osoba nie będzie mogła dalej pełnić swojej roli.
To może być szczególnie rozsądne przy planowaniu dokumentu na wiele kolejnych lat.
Proces składa się z kilku etapów.
Według GOV.UK należy:
LPA nie powinno być więc traktowane jak zwykłe prywatne pełnomocnictwo napisane na kartce.
Dokument musi spełnić określone wymagania.
W procesie przygotowania LPA występuje również certificate provider.
Jego rola polega między innymi na potwierdzeniu, że donor rozumie znaczenie LPA i nie jest pod niewłaściwą presją przy jego ustanawianiu.
To jeden z mechanizmów bezpieczeństwa mających ograniczyć ryzyko nadużyć.
Dlatego dokument wymaga nie tylko wyboru attorney, ale również prawidłowego przejścia całego procesu formalnego.
Aktualna opłata za rejestrację jednego LPA w Office of the Public Guardian wynosi £92.
Ponieważ istnieją dwa odrębne rodzaje LPA, rejestracja obu kosztuje obecnie:
£92 + £92 = £184.
W określonych sytuacjach możliwe jest uzyskanie obniżenia opłaty lub zwolnienia z niej w zależności od sytuacji finansowej donor’a.
Do tego mogą dojść koszty profesjonalnej pomocy przy przygotowaniu dokumentów, jeżeli zdecydujesz się z niej skorzystać.
Office of the Public Guardian podaje obecnie, że rejestracja LPA trwa zwykle około 8–10 tygodni, jeżeli w aplikacji nie ma błędów.
To kolejny argument za tym, aby nie czekać do momentu kryzysu.
LPA jest narzędziem planowania, nie rozwiązaniem, które zawsze można uruchomić natychmiast.
W określonych sytuacjach LPA można zakończyć, a donor posiadający odpowiednią zdolność może przygotować nowe LPA.
GOV.UK wskazuje, że donor może anulować LPA, jeśli nie jest już potrzebne albo chce przygotować nowe.
Nie należy jednak zakładać, że każdy element istniejącego zarejestrowanego dokumentu można po prostu dowolnie edytować.
Przy dużych zmianach rodzinnych lub majątkowych warto sprawdzić, czy istniejące LPA nadal odpowiada aktualnej sytuacji.
Nie.
Po śmierci donor’a funkcja LPA się kończy.
Od tego momentu sprawami majątku zajmują się osoby posiadające odpowiednie uprawnienia związane z estate – między innymi executors wskazani w testamencie, jeżeli istnieje ważny testament.
I właśnie tutaj widać najważniejszą zależność:
LPA zabezpiecza okres Twojego życia.
Testament zabezpiecza sposób postępowania po Twojej śmierci.
Dlatego osoby, które przygotowały już LPA, powinny również rozważyć, czy mają aktualny testament w UK.
Dobrze zaplanowane zabezpieczenie rodziny można wyobrazić sobie jako trzy warstwy.
Określa, kto może działać w Twoim imieniu za życia, jeśli potrzebujesz pomocy lub nie jesteś w stanie samodzielnie podejmować określonych decyzji.
Określa, co ma wydarzyć się po Twojej śmierci z Twoim majątkiem oraz kto ma wykonywać Twoją wolę.
Więcej:
Testament w UK – jak napisać testament i dlaczego warto go mieć?
Może służyć do odpowiedniego zarządzania określonymi aktywami lub prawami na rzecz beneficjentów.
W przypadku ubezpieczenia na życie przeczytaj:
Trust dla polisy na życie w UK – jak działa?
Te trzy rozwiązania nie konkurują ze sobą.
Uzupełniają się.
Załóżmy, że małżeństwo ma:
Mogą pojawić się trzy zupełnie różne scenariusze.
Jedna osoba żyje, ale przez dłuższy czas nie jest zdolna do samodzielnego zarządzania swoimi sprawami.
Tutaj znaczenie może mieć LPA.
Trzeba ustalić sposób zarządzania estate, własnością i przyszłością dzieci.
Tutaj znaczenie może mieć testament.
Rodzina ma otrzymać pieniądze z ubezpieczenia i trzeba ustalić, w jaki sposób świadczenie będzie zarządzane.
Tutaj – w zależności od konstrukcji polisy i sytuacji – znaczenie może mieć trust.
Dopiero spojrzenie na wszystkie trzy scenariusze pokazuje, czym naprawdę jest kompleksowe planowanie przyszłości rodziny.
Nie.
LPA służy do podejmowania określonych decyzji za życia donor’a. Testament dotyczy głównie sposobu postępowania z estate po śmierci.
Nie należy zakładać, że małżonek automatycznie posiada wszystkie uprawnienia, które dawałoby prawidłowo ustanowione LPA.
Właśnie dlatego LPA może być istotne również dla małżeństw.
Nie musisz posiadać obu, ale każdy z dwóch dokumentów dotyczy innego obszaru.
Property and Financial Affairs LPA dotyczy majątku i finansów.
Health and Welfare LPA dotyczy zdrowia i opieki.
Aktualna opłata OPG wynosi £92 za każde LPA, czyli £184 za dwa dokumenty, przed uwzględnieniem ewentualnego fee reduction lub exemption.
Tak.
Można wskazać więcej niż jednego attorney i określić sposób, w jaki mają podejmować decyzje.
LPA jest narzędziem, które powinno zostać ustanowione przez donor’a, gdy jest on zdolny do podjęcia tej decyzji.
Dlatego nie warto odkładać tematu do momentu, gdy pojawi się poważny problem.
Nie.
Po śmierci donor’a przestaje działać, a dalsze zarządzanie estate odbywa się według zasad dotyczących spadku i testamentu.
LPA szczególnie warto rozważyć, jeżeli:
Najważniejsza korzyść LPA nie polega wyłącznie na tym, że ktoś może Ci kiedyś pomóc.
Polega na tym, że to Ty wcześniej decydujesz, kto ma być tą osobą.
Zabezpieczenie rodziny nie musi kończyć się na jednym dokumencie.
Warto spojrzeć łącznie na:
Jeżeli chcesz zacząć od planowania spraw po śmierci, przeczytaj:
Testament w UK – jak napisać testament i dlaczego warto go mieć?
Jeżeli masz polisę na życie, przeczytaj:
Trust dla polisy na życie w UK – jak działa?
A jeżeli masz małoletnie dzieci:
Testament w UK – w przypadku opieki nad dziećmi
Red Feather – usługi dla Polaków w UK.
Artykuł dotyczy systemu Lasting Power of Attorney obowiązującego w Anglii i Walii. Informacje mają charakter ogólny i nie stanowią indywidualnej porady prawnej. Zasady i właściwe rozwiązanie zależą od indywidualnej sytuacji.